Holwierde


Dij haab ik verkauft

Dat kin ik die wel vertellen. Wie lagen nog op ber smòrns en dou kwam der ain bie deur. n Stuk lawaai. Vraauw vertrouwde t al naait. Der oet. Zai kikt deur t glaas: “Duutsers.” Mor wat wolst, most toch wel opendoun, dus zai dee deur open. “Is joen man ook thoes?” “Joa, dij ligt nog op ber.” “Der oet kommen!” zegt ze tegen mie. Ik te ber oet. Ook nait eten of ain of wat. Direct mit. Ik haar mien klompen en ol goud nog aantrekken kint en dou wegwezen. n Gewoon jaske, verder ook niks biezunders. En t was nuver kold. Mit. Hai zegt:”Buurman.””Dij het ja nog nooit n radio had.” Ik wis inmiddels dat het om radio’s ging, dat haar vraauw hom al vroagd. Nou haren wie wèl ain had, mor dij waren wie al n haalf joar kwiet. En wie haren t ook nog zegd tegen Kloas, want dij haar dou postkantoor: “Wie hebben ons radio verkocht, dat wol wie even deurgeven en as wie weer n nije kriegen din zeg we dat wel.” Dat wàs goud. Dat kwam wel in orde. Joa, joa.
Ik zeg: “Man, dij het nooit anders had as sectrale. Hai leufde t. Dus hai lait Frederk met rust. Verder. Wie laipen veur t hoes langs. Buren begrepen ook nait wat dij duutser mit mie mos. Hai zat aal mit n papier. Ik zee:”Wel most hebben?” Hai mompelde aal wat en kon der nait recht oetkommen. Om duur lait e mie t zain. ‘Engelsman’ ston der in gewoon Hollands. Der was n haile dikke heeg bie weg laangs. Doar zat n gat in en doar mos je deur noar t hoes tou. Ik bleef stoan. “Hallo, hier op aan!” Joa kerel, ik blief heus wel stoan. Ik was echt nait weglopen, waren ja zo benaauwd as wat ja. Dus ik mit. Deur ging open en doar ston Engelsman. Dij kikt hail roar vanzulf dat ik doar ston mit n duutser. Dij zegt: “Biine ie Engelsman?” “Joa.” “Mit kommen!” Ol wol nog weer in hoes. “Nee,” zee e, “Doalek mit kommen”. Dou we votlaipen vroug e: “Wat is dat veur boudel?” Ik zeg: “Joa, zowat, ze hebben mie ook net te thoes oethoald. Radio’s, mor ik heb gainent meer. Nee, hai ook nait meer. Op noar Doornbos. Och doar stonnen al veul meer.
Dou nog allain Holwierders. Roelf ston der, en bakker Koegel, ol Jan Zolten, Jan Wichers, joa, wel nait. Omdat hai mie t verste hoast weg hoalen mos, waren der dou al hal wat. Ik zeg: “Wat is hier wel te doun?” “k Wait nait, onderdoekers zitten ze achter ààn. En razzia’s hebben ze t over. ” Twij van dij halle dikke kerels, hoge duutsen, zaten doar aan n apaart toaveltje. En mozzen wie veur t verheur. Bakker Koegel hadden ze zo oet bakkerij hoald. Dij ston der op klompen en schoet wit van t meel. “Kugel!” Wo hastoe den Apparat gelassen?!” “Dij haab ik verkauft,” is zien sinds dij tied gevleugeld antwoord.
Roelf kwam der veur: “Ik heb nog nooit n radio had, allain sentrale. Ie kinnen t overaal vroagen, en wèl ie vroagen willen, mouten ie hailemoal zulf waiten. Mor ik heb nog nooit n radio had.” Zai keken mekoar ains aan, smoesden wat. “Noar hoes. Vot.”
Op n duur ik ter veur: “Ik heb hom aan mien bruier doan.” En dat was ook zo, al wel n haalf joar veur tied. Dat wis ik nait, mor der was wel n beetje bie. Ik haar n ol toustelke mor. En din gingen ze dij ol toustelkes opkopen.
En dij nou n haile dikke mooie toustel haar dij leverde de ole in en huil de dikke kast. En doar hadden ze mien toustel ook veur bruukt. Mor doar wis ik dou nog niks van. Hai was nog haalf kapot ook. “Ik geef der sestig gulden veur.” “Mor hai speult hoast nait meer, magst hom wel mitnemen.” En dou kwamen ze doar dus mit op batterij. En dou zee ik: “Ik heb hom aan mien bruier doan,” dou hebben ze doalek Delsiel opbeld en dou snapten ze mien bruier ook direkt. Dou vrougen ze hom: “Most ains heuren, doe hest n radio van dien bruier hoald, waor is dij bleven?” Hai kon nait laigen: “Mien zwoager.” En dat was n radiohandeloar. Mor dij verkocht ook wel radio’s aan duutsers en dou ze bie hom kwamen: “O, dat tousteltje, dat heb ik aan dij duutsers verkocht.” Dus noagevroagd. t Kwam goud. Bruier kon noar hoes goan, dat was veur mekoar. Mor ze laiten mie doar wel even in t hoes van bewoaren zitten. Ook dou ze wisten dat ter niks bie was. Mor dat dee niks.Dou ik doar in kwam most eerst onder does, krigst dien goud weer, werst inschreven en om duur dee e deur open. En doar ston ain in. Dou verston ik t verkeerd. “Luitje,” zee e, en ik was ook ja n Luitje. Wie keken mekoar ains stom aan. Mor t was zien achternoam: Luitjen, ik haar t verkeerd begrepen.
“Hou komstoe hier?” ” Nou, zo en zo, radio, mor ik was hom al wel n
haalf joar kwiet.” “Huifstie nait baang moaken.” “En dou din?” “O, man ik ben bakker. Doar zitten wie mit n meelafaire. Doar is zoveul meel weg en nou motten ze oetzuiken woar dat meel bleven is.” En hai begon: “Dij en dij, “en wel zat er nait in?” Hai van Losdorp, bakker Kupers, dij kon ik wel want dij was nog knecht west bie bakker Oosterheert. “Nou, vief man, mor wie waiten der niks van.” “As ik hier op dak stoa kin ik wel bie mie in slopkoamer stappen.” Zo dicht woonde hai der bie, net op ander kaant. “Ik zit hier al drij week, mor ik heb mien vraauw nog nait zaain magd. Ze binnen baang dat wie berichten overbrengen, mor ze waiten al wel dat wie mor handlangertjes binnen. Zai willen dij groten pakken, dij der achter zitten.”
En dou soavends wer t ook stiller. Ze tikten wel aal tegen dat ding
aan en hai tikte wel wat terug, want kon dat al wel n beetje begriepen. Dou laip ter ain aal in de weer, dat konden wie heuren. Deur zien tikkerij wis hai wel dat was. Dat was n keeshandeloar oet Stad. Dij hadden ze der veur oppakt dat hai dij Kaier op Herebrug doodschoten hebben zol. Dij Kaier dat was zo‘n mispunt. Kwam hai nait van Middelsom, dij kaant vot? Dat dut ook niks. Nou verdochten ze dij man doarvan. En doarom is dij nait rusteg. Kinst wel begriepen. Dij laip hail nacht zowat hin en weer. As wie wakker werden konst hom lopen heuren, aanderdoags was e vot. Dou hebben ze hom meschain wel weg brocht of ain of ander. Doe wer t in ieder geval stil.
Ik heb nog n dag bie hom zeten. En dou kwam bewoaker: “Mit kommen!”
“Nou bist ter kloar mit!” mor hai ging mit mie noar n andere sel. En doar zaten vaaier man. Onder andere Okko Wiersmoa oet Losdorp en n vertegenwoordiger veur slagersboudel, dij kwam ook bie slager Diekemoa en dij woonde in Stad en din nog ain van Stedum vandoan of zo. Dou was dat gezelieger, dou zat wie mit vief man, want dou ik bie dij jong zat, nou wie kregen nait veul te eten. Dou ons dat eten touschoven wer, dou luste ik dat nait. Mor hai slikte ding mit vinger oet en dou dee e der wotter in, schudelde t ding om en dronk dat ook nog op. “God, kerel, hou krigstoe dat ter deur?” “O, dat leerstoe ook nog wel alst hier mor n zetje zitst.” Want dij kovvie! Schurrelwoater haarst nog beter drinken kint. Mor dat geft niks, want de vraauw van de vertegenwoordiger kwam aal doag mit n paan vol eten. Dat mog ook wel, ze bekeken het wel even. Mor ik kreeg worst en ik kreeg dingen dij ik thoes nooit kreeg. “Nou,” zegt Okko Wiersmoa, “Ik heb hier vanzulf niks, mor ik heb n boerderij en as wie der weer oetkommen en ie hebben verlet om koren of koolzoad, din kommen ie mor, din is dat ter.”
Dat ging onder noam dat dij vraauw de zoak van heur man behartigde
zolang hai vast zat. Mor in ieder geval, zai kwam iedere dag en nam n dikke paan eten mit. Hai zegt: “Wie binnen nou mit vief man, most in t vervolg n beetje meer mitnemen.” Joa, konnen t lang nait op, en iedere dag mor weer.
Twijmoal doags kwamen wie der oet te luchten. n Ketaierke. t Was
dik winter, dou laipst gewoon boeten. Krigst n sigaretje, dij most ook weer inleveren. Ze staken die om aan. Kwam n bewoaker, deus vol sigaretten lag der en astoe der din aankwamst, konst ter ain oetpakken. Ast weerom kwamst most hom even weer in t bakje leggen. Ofst hom haalf of hallemoal op hast, mogst hom nait weg gooien. Haar e twintig sigaretten oetlaind, hai mos ook twinteg peukjes weerom hebben.Eerst ging Wiersmoa vot, dou dij man. Anderdoags kwam bewoaker deraan: “Kinst noar hoes tou.” Even mit. Zoveul haar k verdaind mit zegelplakken en dat waren mien bezittens. Dat was nait veul vanzulf, mor dat kreegst ook weer, want dat was aalmoal opschreven. Mit dat dij aine grote deur open gait stoan mien vraauw, mien bruier en schoonzuster aan ander kaant tou te kieken. Mien vraauw was overal hin west. Noar sicherheitsdienst in ol gemaintehoes in Delfsiel. Dat waren net bloudhonden, dij koppen. Zoals dij roupen konnen, doar wait je nait van. Doar werst baang veur, doar kreegst kippevel van. Het Menno Cock ter nog mit heur hin west. Want wie waren mit zien baident aan t vissen. En dou is ze noar Kloas Brontsemoa goan: “t Is dien schuld dat Luut doar in t hoes van bewoaren zit!” “Ha, ha, wicht toch.” “Och, kinst om mie verrekken.” Zo wast ja. Dou mit heur zuster noar t Scholtenshoes in Stad. Doar zit n halle zwik. Haile moal noar boven. Van alles oet de douken doun. En dou kwam t goud. “Goa mor hin en hoal hom mor op.” Noar beneden tou kwam ze kerel tegen dij mie ophoald haar: “Is dien man nog nicht weerom?” “Nee, mor ik kin hom ophoalen.” “Din is t goud.” Dat wast ook.Wie kwammen onder Martinitoren aan, en doar wer soavends stro hin gooid en doar kroop we mit mekoar in. Al dij oldjes waren der dou nog. Om acht uur ging gewone plietsie vot, mozzen heur revolvers oaflangen en din werden ze vervangen deur van dijent, waist wel. En dij bleven bie ons tot smorns zes, zeuven uur.
Der binnen der ook nog drij oetreten onder toren. Zaten onderdoekers ook. Want loater gingen wie mit Spieksters en Baaiermes en doar hadden ze ook n rommel onderdoekers op pikt en dij zaten ook onder toren.
Alst noar W.C. most gingst gewoon mor deur oet, din stonst boeten en doar haarst n halle rieg stainen W.C.s mit haalve deuren. Dij jonges mozzen hin, zeg mor en dou ze weer om kwamen heurden wie wel wat gemompel en zo kregen wie in de goaten, ze binnen der oet reten. t Was ja hartstikke duuster en dou binnen dij doar ontsnapt. t Waren jonges van Spiek. Hou ze t lapt hebben, dat wait ik nait.
Oosterhoes, Teunis Kool en Engelsman dij heur radio hebben ze vonden. En dat begripst nait. Want dou ze Engelsman vothoald hadden veur radio haren dij minsken dat ding toch as de bliksem in tocht gooien motten? Konst toch wel begriepen dat ze terug kwamen veur een hoeszuiking. Nou haar hai ook nog n bult fiestbanden en fietssturen van Berend Weesies in hoes. Dij vonden ze op zolder en doar zeden ze ook wat van: “Ie huiven toch mor ain stuur aan fiets hebben?” “Ik mot toch zulf waiten houveel sturen ik op zolder hebben wil!” t Dee der nait tou, doar ston gain straf op. Dat ston der wel op radio. Willem Oosterhoes was verroaden, want dij haar hom al laang in t hounderhok onder grond stopt en doar huilen ze hom netjes even teveurschien. Teunis Kool haar hom op bozzem stoan: “Ik heb dat ding betoald, ik reken dat dat mienent is.” Mor hai mos hom inleveren en dat haar e nait doan. Dij hebben der veur noar Vught west, dij binnen n mooi zeitje vot west.