Holwierde


HOLWIERDE LANDSCHAPPELIJK

Holwierde ligt in het oude kweldergebied van het oostelijk deel van Fivelingo.
Belangrijke elementen in dit landschap zijn de hoger gelegen kwelderwallen, maren, wierden en dijken.
Het zeekleilandschap is gedurende de laatste 8000 jaar gevormd. Vanaf het hoogtepunt van de laatste ijstijd werd het klimaat warmer en smolt een groot deel van het landijs. Daardoor steeg de zeespiegel en de zee kon op den duur het huidige kustgebied binnendringen. Dit gebeurde niet gelijkmatig, maar met periodes van zeespiegelstijgingen die werden afgewisseld door rustige periodes. In het kustgebied werden hierdoor grote hoeveelheden wadzand en zeeklei afgezet.

Tussen 1000 en 650 voor Christus slibde het land op tot kwelderhoogte en ontstond een situatie die te vergelijken is met het huidige Waddengebied. De kwelders liepen nog maar zelden onder water en raakten begroeid. Ze waren niet overal even hoog. Langs de randen van de Fivelboezem en de oevers van de Eemsmonding ontstonden kwelderwallen. Op deze hoger gelegen, makkelijk te bewerken en vruchtbare delen vestigden zich de eerste bewoners. Deze bewoners kwamen van de hoger gelegen zandgronden en gebruikten in 1e instantie dit gebied als zomerbeweiding voor hun vee. Hun woonplaatsen op de toch al verhoogde kwelderwallen, werden door hun afval nog verder verhoogd. Zo ontstonden de eerste wierdedorpen waar het gehele jaar bewoning mogelijk werd.
Veel later, in de loop van de 12e eeuw, werden door toedoen van de klooster de eerste dijken aangelegd. Deze lage dijken begaven het veelvuldig. In 1718 werd dit gebied door een tamelijk solide zeedijk beschermd.

Scannen0003
De bodem van dit gebied bestaat uit zware dichte zeeklei: knipklei. Knipklei is ontstaan op wat verder landinwaarts gelegen kweldervlakten, waar in rustig water de fijne slibdeeltjes konden bezinken. Het grovere materiaal was al eerder op de kwelderwallen afgezet. Op veel plaatsen en zo ook ten zuiden van Holwierde, is de knipklei afgegraven (afgeticheld) en verwerkt in steenfabrieken. Voor Holwierde de tichelwerken “Ballingheim” van de fam. Ekema aan de weg naar Appingedam en “Groepham” van de fam. Hijlkema aan de Krewerderweg.
Door de zwaarte van de grond en de slechte ontwatering hierdoor is het knipkleigebied het meest geschikt voor grasland.
Het gebied wordt doorsneden door het Bierumermaar en haar verlengde de Grootte Heekt. Deze maren bestaan voor een deel uit restanten van de kreken en geulen die door de voormalige kwelders liepen.

wierde_terp_tekening_van_rob_beentjes
Tekening van Rob Beentjes van een wierdenlandschap